ایلام (ایسنا) - کتاب دو جلدی «حدیقه امرای ماداکتو» تألیف دکتر شهلا مظفری، از لُرتباران ارکوازی ایلام پژوهشی گسترده درباره تاریخ، جغرافیا، ساختارهای اجتماعی و ایلی، حکومت‌های محلی و خاندان‌های اثرگذار در زاگرس است که با تمرکز بر اتابکان لر کوچک، خاندان خورشیدی و تحولات سیاسی و اجتماعی منطقه، تلاش می‌کند بخشی از تاریخ کمترشناخته‌شده غرب ایران را از خلال منابع و اسناد تاریخی بازخوانی کند.

میرمظفر خورشیدی (زادهٔ حوالی ۹٨۵ قمری – درگذشتهٔ ۱۰۵۶ قمری) ملقب به امیرسیف، امیرالامرای ده‌بالا و فرمانده نظامی دورهٔ صفوی بود. او به فرمان شاه عباس یکم در سال ۱۰۱۰ قمری به عنوان امیرالامرای مناطق شمالی ایلام کنونی منصوب شد و تا پایان عمر این منصب را حفظ کرد. میرمظفر در قلعه شاپورخواست ( فلک الافلاک خرم آباد) متولد شد. پدرش میرشاهوردی‌خان خورشیدی واپسین اتابک لر کوچک و مادرش زیوربیگم صفوی (نوهٔ شاه تهماسب یکم) بود. بر اساس اسناد خانوادگی، مادرش در ۱۷ سالگی ازدواج کرد و میرمظفر حدود یک سال پس از ازدواج آنان متولد شد.

رئیس کل موزه ملی ایران با بیان اینکه خرم آباد با ثبت جهانی بخشی از تاریخ جهان می شود، گفت:لرستان قطب باستان شناسی در غرب آسیاست.وی در ادامه افزود: لرستان با قدمت و تاریخ کهن خود توانسته است نام باستان شناسی خود را در جای جای جهان به نمایش بگذارد

گیتی قاسمی در 16 مرداد 1355 در ملایر همدان به دنیا آمد. پدرش از اسرای آزاد شده جنگ ایران و عراق است. خانم قاسمی در سال 1381 مدرک لیسانس رشته کارگردانی از دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران را به دست آورده است. او هرچند یک ازدواج ناموفق داشته است اما در زندگی مشترکش صاحب 2 پسر به اسم های مهیار و پارساست.

کِراس لُرین بَکیمو دِ وَر

گُلوَنیانِ بَوَنیم دِ سَر

بَکیم دِ وَرّمو شال ئو سِتِرَه

تئرَیا دُرّن گِره وِگره

گنج‌های سه هزارسالۀ زاگرس، نخستین بار در دهۀ 1930 میلادی علاقه‌مندان آثار باستانی در سراسر جهان را شیفتۀ خود کردند؛ اما با گذشت چندین دهه، هنوز هویت دقیق مردمانی که این آثار را ساخته بودند به درستی شناخته نشده است ولی قطعا اجداد لُرها هستند.هنگامی که در اواخر دهه 1920، مجسمه‌های نفیس برنزی بازار آثار باستانی را پر کردند، هیچ کس چیز زیادی درباره آنها نمی‌دانست. تندیس‌هایی از انسان‌ها و حیوانات، فنجان‌های برنزی با نقوش برجسته و سنجاق‌های ظریف، دلال‌های آثار باستانی را که از زیبایی آنها شگفت زده شده بودند به سوی خود جذب می‌کردند. درباره منشأ آنها بررسی‌هایی صورت گرفت شد، اما پاسخ‌ها تا حدودی مبهم بود. دلالان به جای نام بردن از یک شهر یا تمدن خاص، تنها منطقه‌ای را در رشته کوه‌های زاگرس نشان می‌دادند: جایی در غرب ایران که آن را به نام لرستان می‌شناسیم.

علیرضا خلیفه‌زاده، استاد دانشگاه، خلیج‌فارس‌پژوه، نویسنده و مورخ بوشهری، تاریخ بلوک لیراوی را در شمال استان بوشهر ۹۰۰‌ساله دانست و گفت: این طایفه جزء اتحادیه لُر بزرگ هستند.

چرا معتقدیم که لرها ؛ بازماندگان بومیان ایلامی و الیمایی هستند و نه نوادگان مهاجران و مهاجمان آریایی و پارسی ؟ضرب المثلی لری , ما بختیاری ها داریم که میگه :گیاه , هر بهار , روی ریشه خودش سبز می شود !پس اگر به دنبال ریشه های تاریخی , نژادی , فرهنگی و اجتماعی امروز مردمان لر , از بغداد و شمال استان ایلام تا خلیج فارس واستان بوشهر( فیلی , لک , بختیاری , بویراحمد کهگیلویه , بختیاری , ممسنی , لیراوی ) هستیم بهتر است حوزه تمدن ایلامی را مرور کنیم. به جز یک یا دو اثر و مکان تاریخی که محتملا قرارگاه نظامی یا آتراقگاه موقت مهاجمان آریایی -پارسی بوده است , , مابقی آثار باستانی و کهن مناطق لر نشین از شمال استان ایلام تا استان جنوب بوشهر یعنی ٩٩/٩ درصد آثار متعلق به ایلامی ها (و الیمایی ها و اقوام تابعه ) وابسته آنهاست.

دکتر قدرت الله گراوند: ...میرزا محمدحسین مستوفی در رساله‌ي «آمار مالی و نظامی ایران در ۱۱۲۸» از سپاهیان شاه-سلطان حسین نام می‌برد(۳۹۶-۳۹۷) که در میان آنان می‌توان به فرقه‌ی فیلی(۱۲۰۰۰ سوار و ۱۲۰۰۰پیاده )، بختیاری(۱۲۰۰۰ سوار و ۸۰۰۰پیاده )، لک و زند(۳۰۰۰ سوار) و ممسنی(۳۰۰۰پیاده) اشاره کرد(همان، ۳۹۷-۳۹۸). مستوفی هم‌چنین در این رساله، ایلات ایران ‌را به دو گروه ایرانی‌الاصل که به هیچ طایفه‌ی دیگر مخلوط نشده‌اند و ایلات مهاجر تقسیم می‌کند و نخستین ایل ایرانی‌‌الاصل را لر می‌داند که خود به ۴ طایفه تقسیم شده‌است: ۱-طایفه‌ی فیلی به مرکزیت خرم‌آباد که از این ناحیه تا سه منزلی بغداد و از آن سمت تا نزدیک هویزه پراکنده‌اند.۲-طایفه‌ی دوم را لک و زند گویند و وجه تسمیه آن‌ها این است که در دوره‌ی لهراسب و گشتاسپ که زردشت پیامبر ظهور نمود، خواستند که کتاب مقدس زند را به فرقه‌ای در ایران بسپارند که از آنان «شریف‌تر و صحیح النسب‌تر» نباشد و لذا این کتاب به آنان دادند و نام زند را برایشان نهادند. شمار آن‌ها یک لک و پنجاه هزار خانوار است و بیش‌تر کوهستان عراق تا علیشکر ییلاق و قشلاق این طایفه است.۳-طایفه بختیاری از کوه‌گیلو و۱۰ فرسخی اصفهان تا شوشتر و از این سمت تا بهبهان سکونت دارند و مال‌گذاری آن‌ها از فیلی و لک بیش‌‌تر است.۴-ممیسنی که مالیات آن‌ها به حاکم فارس می-رسد

گروهی بر این باورند که لران بازماندگان اقوام پیش از آریایی مانند کاسیت و ایلام هستند... لرها یا مردم لر، بنابه آنچه امروزه توصیف غالب است بخشی از مردم ایرانی نژاد هستند که عمدتا در بخشهای غربی و جنوب غربی ایران کنونی می زیند. همچنین جمعیت چشمگیری از لرها در بخشهای شرقی، مرکزی و شمال شرقی عراق زندگی میکنند که غالبا به نام فیلیها شناخته میشوند. واژه لرستان یا لورستان، جدا از نام کنونی استانی در غرب ایران، از دیربازبه مناطق سکونت طوایف لر اطلاق شده است.حدود سکونت مردم لر، از دشتهای شرقی عراق آغاز میشود و تا نواحی غربی، جنوب غربی ایران و کرانەهای شمالی خلیج فارس امتداد می یابد(۶). تا پیش از عصر صفویان، نام لرستان، مناطق سکونت امروزه لرهای فیلی، بختیاری و جنوبی را دربرمی گرفت.

کریم خان زند سردار بزرگ لشگریان نادر شاه افشار یگانه پادشاه لُر تبار تاریخ زرین ایران مردمی ترین پادشاه تاریخ بی نظیر ایران مردی ساده و شجاع از سرزمین زاگرس نشین لرستان است. جوانی روستایی که از قلب زاگرس به فرماندهی سپاه نادر شاه افشار رسید. ساخت و ساز و آبادانی را گسترش داد و لقب وکیل الرعایا بر خود نهاد. تنها بفکر آرامش و آسایش مردم بود و از جنگ های خونین دوری می کرد. تنها پادشاه لر تاریخ ایران آرام ترین حکومت را برای مردم و تاریخ ایران رقم زد. در این یاداشت کوتاه که به بهانه سالروز مرگ کریم خان زند نگاشته می شود نگاهی خواهیم داشت به زندگی و عملکرد این پادشاه ساده که لقب وکیل الرعایا برخود گذاشت.

با توجه به مطالب و ادله های ذکر شده در بالا می توان منطقی ترین نظر در مورد نژاد و تبار مردمان لُر را این دانست که لُرها بازماندگان عیلامیان و کاسیان هستند که زبانشان به دلیل تسلط طولانی مدت و دوهزار و چند صد ساله آریایی ها بر آنهادچار دگرگونی شده است و مانند مصری ها مجبور به پذیرش زبانی دیگر شده اند. باید بدانیم که با اینکه لُرها به دلایل سیاسی و فرهنگی مجبور به پذیرش زبانهای آریایی شده اند ولی همچنان واژگان اصیل عیلامی و خوزی که ادامه ی زبان عیلامی ها بوده است را حفظ کرده اند. واژگان عیلامی نظیر:

علیرضا نادري از جمله خوانندگانی است که کلیه تراوش‌های خلاقیت‌هاي هنری‌اش، نتیجه‌ی تجربه زیستی و اجتماعی در میان مردمانش است به بیانی دیگر آثار هنري و موسیقی وي از درونش جوشیده و در حقیقت بازتاب، ترجمان و برساخته زیست او در ساختار اجتماعی جامعه لرستان است.موسیقی نادري انعکاس روح پاك، شناخت دقیق وي از ساختار اجتماعی جامعه لرستان و در حقیقت مبین طبیعت، کوهساران، ادبیات، زبان و به‌طور کلی شخصیت و شاکله فرهنگی لرستان است.

امیر ناصر غلامرضایی: نماینده‌ی خرم‌آباد جناب آقای ویسکرمی بازهم دهان به توهین به مردم گشودی و این‌بار ظرفیت مردم را کم و لایق شفافیت ندانستی.در این خصوص برخود لازم می‌دانم چون شما به مردم توهین کردید بنده هم در راستای امر به معروف و نهی از منکر و از سر انسانیت و رابطه‌ي وکیل و موکل شما را نصیحت کنم تا شاید باقی‌مانده‌ي دوران وکالت خود را از جایگاه نماینده‌ی خدا بودن پایین آیی و خود را وکیل ملت بدانی و مردم را نامحرم حکومت تلقی نکنی و از مردم حلالیت بطلبی.

اصفهان از دیرباز محل سکونت جمعیت قابل توجهی از لرها بویژه لرهای بختیاری بوده و هست.لرها دومین گروه قومی استان اصفهان هستند. لری همچون فارسی گویشی از شاخه زبان‌های ایرانی جنوب غربی محسوب می‌شود که ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارند. اغلب لرهای اصفهان طوایف بختیاری هستند. جمعیت انبوهی از لرها در شهرستان‌هایی چون اصفهان، شاهین‌شهر، خمینی شهر، نجف آباد، مبارکه و لنجان ساکن شوند. لرها در جامعهٔ فارس‌نشین استان اصفهان جا افتاده‌اند. به‌طور کلی لرها حدود۱۰الی ۱۶ درصد جمعیت استان اصفهان را تشکیل می‌دهند