كوچ، آیین تاریخی و دیرین عشایر  لربختیاری است، همان لحظه ای كه حركتی در زیست بوم آغاز می شود تا در آن عشایر از 'مال ' خویش در راه رسیدن به سرزمینی دیگر به حركت در آیند.گرمای طاقت فرسای خرما پزان خوزستان دارد به كوه و دشت می رسد و گاه سبزینگی گرمسیر رو به پایان است و ایل برای حیات دام خویش نیازمند رفتن به سرزمینی خوشتر آب و هواتر است.

ایل با همه طوایفش، همه مردان و زنان اش از هر تیره و تش فراخونده می شود تا نغمه سفر و جدایی و دل كندن از سرزمین و زیست بوم ، در دل كوه سترگ پیچده شود.

آن بانگ فراخون كوچ از فراخنای كوه به دشت می پیچید تا مردمان ایل در هنگامه رحیل، بار ببندند و صدای جرس كوچ به گوش برآید.

بانگ كوچ در كوه طنین انداز می شود تا زنان عشایر بنه بر استر و اسب نشانند و حركت را آغاز كنند.

كم كم، ایل به دشت می زند تا عشایر از دهانه دره های برنده و تیز كوه ' تازار' به

پهنه تنگ تنگه 'دولنبار' و دشت' زری' و' شیرین بهار' در بالاترین ارتفاع زاگرس برسد و كوه در بلندترین قله رها شده در بادها و آبها، در میانه این جدایی قرار گیرد.

ایلراه ' دژپارت ' و پل ' خداآفرین ' گواه تاریخی ترین حركت كوچ عشایر است كه در آن عشایر بختیاری در فلات مركزی ایران آن را در سرزمین خود حفظ كرده اند.

از كناره های رودخانه كارون و شوشتر و رامهرمز تا اندیكا و مسجد سلیمان و لالی و سرزمین شیرین بهار( شیمبار) و دهستان ' چلو' و تا ' دشت بهاری ' و دزفول، عشایر كاروان كوچ را عبور می دهند.

زنان بختیاری، بار كوچ بسته اند و پیش قراول ایل اند، چونان كه همیشه راه های سخت را می شناسند وكوه های زاگرس رام شده گام های استواری آنان است.

ایل به بالاترین قله می رسد، ' تاراز' ، آن ستیغ كوه بلند، كه در پس آن برف و سنگ به سازش نشسته اند و پشت آن بلوط و گون آرمیده و اكنون كوچ ایل بختیاری جاری است.

زن در كوچ ایل لرتبار بختیاری، از هر' تشی ' كه باشد، در حماسه كوچ ، صخره ها را یكی یكی پیمایش می كنند، تا نظم كوچ برآشفته نباشد.

اینك زنان لر بختیاری به هنگام كوچ ، چنان شیفته كارند و كوه را مانند فرزند خود نوازش می كنند، كه فراموش شان می شود، دستان رنج كشیده شان نیازمند استراحت است.

' ما به كوچ زنده ایم و كوچ به ما، پس باید زندگی كرد ' و چه زندگی زیبایی كه در هر كوچ ، دفتر نقاشی طبیعت عصیانگر را ورق می زنند یعنی این كه كوچ برای عشایر به ویژه در قوم بختیاری، اصل زندگی است.

عشایر بختیاری بر محور دامداری و كشاورزی در سال دوبار به صورت كوچ برون استانی و منطقه ای و كوچ درون استانی،محل زندگی خود را تغییر می دهند و در ابتدای بهار از مناطق گرمسیری یا قشلاقی به طرف مناطق سردسیری و ییلاقی به كوچ

می روند.

ایل بزرگ بختیاری در مناطق چهارمحال و بختیاری، اصفهان، خوزستان و لرستان ساكن می شوند و در این بین كوچ بزرگ و كوچ كوچك را انجام می دهند.

كوچ بزرگ همان ییلاق و قشلاق عشایر است و كوچ كوچك، كوچ درون منطقه ای است، كه عشایر برای یافتن چراگاه ها و مراتع مناسب دست به تغییر مكان خود می زنند.

در مسیر راه زنان، كودكان خود را سوار بر اسب و استر می كنند و از دره ها و پرتگاه های زاگرس مركزی به مسافت 250 كیلومتر برای رسیدن به مناطق خوش آب و هوا راه می پیمایند.

زمان كوچ را پیران ایل بر اساس تقویم نجومی تعیین می كنند و اگر ' ماه در عقرب' باشد از جلوی مسیری كه در آن ستاره ای نمایان باشد، عبور نمی كنند و زنان هنگامی كه از ایل جدا می شوند و برای رفتن به ییلاق و قشلاق خود را آماده می كنند، نوای غمگنانه سر میدهند و ' باوه رو' یا همان اشعار برزگری می خوانند.

به هنگام كوچ چندین خانوار از یك ایل با هم كوچ می كنند، تا بر مشكلات پیشروی خود غلبه كنند و این تعاون و همكاری بزرگ در ایل بختیاری است.

كوچ بهاری از سمت خوزستان از طریق كوه های برنده به سمت چهارمحال وبختیاری انجام می شود و با سختی و طاقت فرسایی خاص و ویژه ای همراه است و عده ای از مردان برای آماده كردن بارگه به سرزمین زمستانی كوهرنگ می زنند و مابقی با بستن بار و بنه ایل و طایفه بر چارپایان رهسپار سرزمین خوزستان می شوند.

شواهد تاریخی نشان از باستانی بودن كوچ عشایری بختیاری دارد و در برخی از تحقیقات محققان و پژوهشگران داخلی و خارجی این كوچ را به 10 هزار سال پیش از میلاد حضرت مسیح (ص) نسبت می دهند.

عشایر چهارمحال و بختیاری برای كوچ خود از پنج ایلراه اصلی عبور می كنند تا به خوزستان برسند و عشایر این استان از پنج طایفه بزرگ، 24 زیرطایفه، 32 تیره و دو هراز و 940 تش تشكیل شده اند.

اكنون جمعیت عشایری چهارمحال و بختیاری 132 هزار و 321 نفر در قالب 19 هزار و 561 خانوار است كه دارای یك میلیون و 500 هزار واحد دامی اند.

به گزارش ایرنا،چهارمحال وبختیاری از نظر جمعیتی پس از استان فارس دومین جمعیت عشایری كشور را در اختیار دارد و دو ایل بزرگ هفت لنگ و چهارلنگ مهمترین و اصلی ترین عشایر استان هستند.


موضوعات مرتبط: لُر های بختیاری
برچسب‌ها: لُر بختیاری , کوچ بهاره , تاراز , دولنبار

تاريخ : پنجشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۱ | 16:48 | نویسنده : پایگاه فرهنگی لُرویر |
.: Weblog Themes By VatanSkin :.