ایل شوهان یکی از بزرگترین ایلات لر استان ایلام است و بیشتر در منطقه مهران و خود ایلام ساکن هستند. زبان این مردم کاملا لری است و علاوه بر مهران و ایلام در بخش هایی از بخش بدره هم به این زبان تکلم می شود. در بخش بدره از شهرستان دره شهر دهستانی به نام هندمینی وجود دارد که از چند روستا به نام های (به ترتیب از بدره به سمت دره شهر) چشمه شیرین، زید ، تلخاب و زرانگوش تشکیل شده است. چشمه شیرین مرکز این دهستان است.
تفاوت های جزئی در لهجه مردم این دهستان با شوهان وجود دارد که قابل صرف نظر کردن است. مثلا در روستای زرانگوش گفتم، "وتم" گفته می شود حال آنکه شوهان های مهران و ایلام و ... "گتم" می گویند. یا در لری زرانگوش برای چه؟ "سی چئ" گفته می شود حال انکه دیگر شوهان ها "ار چَہ" مي گويند.
در یادداشت حاضر چند كلمه مورد بررسي قرار مي گيرد و به مرور در نوشتارهاي آينده بيشتر با اصطلاحات اين زبان آشنا خواهيم شد. در زير چند كلمه مشترك بين لهجه هاي مختلف لري شوهاني به همراه معناي فارسي آنها ذكر مي شود.
|
فارسي |
لري شوهاني |
|
موجود- حيوان-پرنده |
مَل =مَلَہ وَر |
|
تكان خوردن-تكان-حركت |
جمہ جيل |
|
حسادت-بي عدالتي |
دوچشكي |
|
هول دادن-هول |
دلك=وَردلك |
|
بازيگوشي –سر و صدا-شيطنت و... |
زرپو=زرپہ جلَكي=رمہ كوت |
|
مشت |
گور مئچ |
|
حسي كه از قلقلك دادن به وجود مي آيد |
ناخوشكي |
|
قلقلك دادن |
ختي متي |
|
دوست داشتني و... |
تَسق |
|
بد ذات |
توسق |
|
به همين زودي |
هرازئ |
|
بدان (در مواردي خاص به كار مي رود) |
بزو |
|
پشت –كول –شانه |
كۈك |
|
كتف |
كرك |
|
زهر مار (نوعي فحش) |
مافَتہ |
|
زهر مار(نوعي فحش) |
يمان |
|
نهار |
چاس |
|
پناه گرفتن-قايم شدن |
كلہ گرتن |
|
آرام آرام-قايمكي |
كلہ پيس پيس |
|
ذوب شدن |
تاوسن |
|
انگار |
هئ گا=مري |
|
سالم |
آزا |
|
عروسي |
داوات |
|
عروس |
بؤي |
|
عروسك |
بؤي لَكو |
|
عزادار |
آزہيتي |
|
نخ مخصوص دوخت لباس |
دشگہ |
|
نوعي سوزن درشت (جوال دوز) |
گونوژ |
|
سوزن |
سيزسن |
|
نوعي سوزن كوچكتر از گونوژ و بزرگتر از سيزن |
دڸيو |
|
دوختن لباس |
ديرنہ |
|
پركردن (كيسه و امثالهم) |
در گرتن |
|
وزن كردن |
كئڸ كردن |
|
دوختن |
گت كردن |
|
از هم گسيختن |
ورۈشنہ=ورچپنہ |
|
تكيه كلام-ورد زبان |
ورۈشہ |
|
چندش |
سزرگہ |
|
چندش آور |
قيز |
|
شايد |
گاس= ها دش |
در نوشتارهاي آينده براي اشنايي با اين زبان اعضاي بدن، اصطلاحات مربوط به كوه و طبيعت ، صداي حيوانات و ... منتشر خواهد شد.
منبع:لور
موضوعات مرتبط: لرستان پشتکوه
برچسبها: لرستان پشتکوه , ایلام , قوم لر , لری شوهانی
