ﺯﺑﺎﻥ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﺭﺍﮎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺍﺭﺍﮎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭ ﺁﻥ ﺑﺪﺍﻥ ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺑﺎ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺁﺷﮑﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻟﺮﯼ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺩﺭﺳﺖ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﮔﻮﯾﺸﻬﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﺯﺑﺎﻥ ﻟﺮﯼ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﻭﺟﺮﺩﯼ , ﺷﺎﺯﻧﺪﯼ , ﻣﻼﯾﺮﯼ , ﺗﻮﯾﺴﺮﮐﺎﻥﯼ , ﻧﻬﺎﻭﻧﺪﯼ , ﻫﻤﺪﺍﻧﯽ ﻭ … ﯾﮑﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ .ﺗﺎ ﭼﻨﺪﯼ ﭘﯿﺶ ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﺎ ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﺑﺎ ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﻏﺮﺏ ﻭ ﺟﻨﻮﺏ ﺍﺭﺍﮎ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﮑﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺩﻫﻪ ﺍﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﻟﯿﻞ ﻋﺪﻡ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﺭﺍﮎ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﻧﯿﺰ ﻣﻬﺎﺟﺮﺗﻬﺎﯼ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺩﻟﯿﻞ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﻮﺩﻥ ﻭ ﻣﺮﮐﺰ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻥ , ﺭﻓﺘﻪ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﯾﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﺟﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﺭﺍﮐﯽ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﻣﻮﺷﯽ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﻣﯿﺸﻮﺩ . ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺍﺭﺍﮐﯽ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﯼ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺷﻨﺎ ﻣﯿﺴﺎﺯﻡ . ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺑﺮﺍﯼ ﻟﺮﺯﺑﺎﻧﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺭﮎ ﺍﺳﺖ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻟﺮﻫﺎﯼ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﻭ ﺷﻤﺎﻝ ﺷﺮﻕ ﻭ ﺷﺮﻕ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺤﺎﻭﺭﺍﺕ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯿﮕﯿﺮﻧﺪ:
.
* ﺑﺮﺧﯽ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ :

ﺁﻻﺧُﻦ ﻭﺍﻻﺧُﻦ : ﺁﻭﺍﺭﻩ
ﺍِﻭُ : ﺁﺏ
ﺍَﻣﺮﻭ =ﺍﻣﺮﻭﺯ
ﺍﻭﺳﺎﺭ = ﺍﻓﺴﺎﺭ
ﺍُﺭﺩ ﻧﺎﺷﺘﺎ : ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺑﻴﺠﺎ
ﺍِﺑﺮُﻡ : ﺍﺻﺮﺍﺭ – ﭘﺎﻓﺸﺎﺭﻱ
ﺍِﻟّﻦ ﻭ ﺑﻠﻦ : ﺍﯾﻦ ﻃﻮﺭﻥ ﻭ ﺍﻭﻧﻄﻮﺭﻥ
ﺍﻟﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ : ﮔُﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ
ﺍﯾﻼ ﻭ ﺍﻭﻻ = ﺍﯾﻦ ﻃﺮﻑ ﻭ ﺍﻥ ﻃﺮﻑ
ﺁﺑﺎﺟﯽ= ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ
ﺁﺗﯿﺸﮏ = ﻧﻮﻋﯽ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ / ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻮﻓﺖ
ﺍُﺭُﺳﯽ = ﮐﻔﺶ
ﺍِﺳِﮑﻮﻡ = ﺍﺳﺘﮑﺎﻥ
ﺁﻏِﺴّﺘَﻦ = ﺑﻪ ﺯﻭﺭ ﭼﯿﺰﯼ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﺋﯽ ﻓﺮﻭ ﮐﺮﺩﻥ، ﺍﻧﺒﺎﺷﺘﻦ
ﺁﮐﻠَﻪ = ﻣﺮﺿﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻡ ﺗﻮﻫﯿﻦ
ﺑﺎﺭُﻥ = ﺑﺎﺭﺍﻥ
ﺑــــــّﺎﻉ =! ﺣﺮﻑ ﺗﻌﺠﺐ
ﺑﺮﺍﺭ =ﺑﺮﺍﺩﺭ
ﺑﺠﯽ : ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻦ
ﺑَﻞ : ﺑﮕﺰﺍﺭ
ﺑَﺴّﺎﺧﺖ : ﺯﺷﺖ
ﺑﻠّﻢ = ﺑﮕﺬﺍﺭﻡ
ﺑﻠﮑﻢ : ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻢ
ﺑُﻦ: ﺑﺎﻡ
ﺑـَﺮ ِ ﯼ : ﺑﺮﺍﯼ
ﺑﯿﻦ : ﺑﺒﯿﻦ
ﺑُﻨِﻪ : ﺑﻬﺎﻧﻪ
ﺑﺸﺶ: ﺑﻪ ﺍﻭ
ﺑﺎﮐَﻠَّﻪ = ﻓﻬﻤﯿﺪﻩ
ﺑِﺘﺎﺧﺘﯽ = ﻓﻮﺭﯼ
ﺑَﭽﻮّﻟَﻪ = ﺑﺴﺘﻮﯼ ﮐﻮﭼﮏ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺟﺎﯼ ﺗﺮﺷﯽ ﻭ ﻣﺮﺑّﺎ ﺍﺳﺖ
ﺑِﺮّ = ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻟﮑﻨﺖ ﺯﺑﺎﻥ ﺩﺍﺭﺩ
ﺑِﯿﺘَﺮ = ﺑﻬﺘﺮ
ﺑُﻮﺍ = ﺑﺎﺑﺎ، ﭘﺪﺭ
ﭘﺎﭘِﯽ ﺷُﺪﻥ = ﺍﻋﺘﻨﺎ ﮐﺮﺩﻥ
ﭘﺎﭼَّﻪ ﻭﺭﻣﺎﻟﯿﺪﻩ = ﺷﯿّﺎﺩ، ﺣﻘّﻪ ﺑﺎﺯ
ﭘَﺮَﺧﺸﻪ : ﺫﺭﻩ ﺁﺗﺶ
ﭘﺎﺯﮔﯿﻨﻪ : ﻧﺮﺩﺑﺎﻥ , ﭘﻠﻪ
ﺑِﻼﺟﯿﺒﯽ :ﺯﺷﺖ
ﭘﯿﺖ ﺍﻭﻣﺪﻥ: ﺣﻮﺻﻠﻪ ﺳﺮ ﺭﻓﺘﻦ
ﭘﺴّﯿﻦ = ﮔﺬﺷﺘﻪ
ﭘﻔﻮ = ﺷﺶ، ﺟﮕﺮ ﺳﻔﯿﺪ
ﭘِﺖ ﻭ ﻟُﻨﺞ = ﺍﺧﻢ ﮐﺮﺩﻥ
ﭘِﻠّﯿﺘَﻪ= ﻏﻠﺘﯿﺪﻥ، ﺧﺰﯾﺪﻥ
ﭘُﻮﻟُﻐّﯿﺪَﻥ = ﺍﺯ ﺟﺎ ﺩﺭﺁﻣﺪﻥ، ﺟﻮﺷﯿﺪﻥ
ﺗَﭙّﻮﻧﺪﻥ = ﺍﻧﺒﺎﺷﺘﻦ، ﺗﭙﺎﻧﺪﻥ
ﺗُﺮﺗﺎﺝ = ﺗﻨﺪ ﻭ ﺳﺮﯾﻊ
ﺗِﺮِﻧﮓ =ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ
ﺗﺎﻣﺎﺭﺯﻭ: ﺣﺴﺮﺕ
ﺗﺎﺗﻲ ﺗﺎﺗﻲ : ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﭽﻪ
ﺗﻨﺪﻭﺭ : ﺗﻨﻮﺭ
ﺗﯿﺎﺭﯼ؟ =ﺧﻮﺑﯽ
ﺗُﻐُﻞ = ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻭ ﭼﺎﻕ
ﺗﻘﺘَﻪ = ﺁﺏ ﺩﻫﺎﻥ
ﺗﻘﺶ ﺩﺭﻣﯿﺎ = ﺻﺪﺍﯼ ﺭﺳﻮﺍﺋﯿﺶ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ
ﺗَﮏِ = ﭘﻬﻠﻮﯼ، ﻧﺰﺩ
ﺗُﮏ ﻧﻮﮎ ﺗِﻞّ = ﺩﺭ ﺗﺪﺍﻭﻝ ﻋﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻢ ﮔﻮﯾﻨﺪ
ﺗِﻠِﭗ = ﯾﮑﻬﻮﺍﻓﺘﺎﺩﻥ
ﺗِﻠّﻮﻧﺪَﻥ ﻟﻪ ﮐﺮﺩﻥ
ﺗُﻠّﻬﺒﻪ = ﺧﺮ ﺑﺰﻩ ﮐﺎﻝ ﻭ ﻧﺎﺭﺱ
ﺗﻠﯿﺖ = ﺗﺮﯾﺪ
ﺗِﻠّﯿﺪَﻩ = ﻟﻪ ﺷﺪﻩ
ﺗَﻤَﺮﮔﯿﺪَﻩ = ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ
ﺗِﻨﺪَﻩ = ﻫﺴﺘﻪ، ﺗﺨﻤﻪ
ﺗُﻨُﮏ = ﻧﺎﻥ ﻟﻮﺍﺵ ﺧﺎﻧﮕﯽ
ﯾَﻮُﺧﺎﻝ = ﺗﺎﻭﻝ
ﺗِﻮﺧﻮﺭﺩﻥ = ﺗﺎﺏ ﺧﻮﺭﺩﻥ
ﺗِﻮُﺳّﻮﻥ = ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ
ﺗُﻮﻝ = ﺗﻮﻟﻪ
ﺗُﻮِﻝ = ﺗﺎﻭﻝ
ﺗُﻮﻟﻮُّﻥ = ﺗﻼﻥ ﻭ ﺟﻮﺷﺎﻥ
ﺗُﻜَﺸﻮ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻦ : ﺣﺮﻓﯽ ﺭﺍ ﭘﯿﺶ ﮐﺸﯿﺪﻥ
ﺗﺎﺱ: ﻇﺮﻑ ﺣﻤﺎﻡ
ﺗﺮﻧﮓ : ﻣﺤﻜﻢ
ﺗُﻦ ﺑﺎ: ﻳﺎﻻ ، ﺯﻭﺩ ﺑﺎﺵ
ﺗﻮﮎ : ﻧﻮﮎ ,ﺳﺮ
ﺗُﻨﯽ: ﺗﻮ ﻫﺴﺘﯽ
ﺗُﻮﻧُﻮﮎ = ﺗﻨﮓ، ﻇﺮﯾﻒ، ﻧﺎﺯﮎ
ﺗَﻪ ﺗُﻮﺍﻝ = ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪﻩ
ﺗِﯿﺮُﻭﻥ = ﺗﯿﻠﻪ
ﺗﯿﻮﻥ =ﺩﯾﮓ
ﺗﻨﺎﻑ: ﻃﻨﺎﺏ
ﺟَﺨﺖ = ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﮐﺎﺭﯼ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻥ
ﺟَﺨﺘﯽ = ﮐﻤﯽ ﺗﺎ ﺣﺪﯼ، ﺣﺪﺍﮐﺜﺮ
ﺟَﺨﺖ : ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ – ﺻﺒﺮ
ﺟﻘﻠﺪﻭﻥ: ﺳﻨﮕﺪﺍﻥ ﻣﺮﻍ
ﺟِﻐِﻠَﻪ= ﮐﻮﺩﮎ ﻭ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ
ﺟِﻘِﻠﺪُﻥ = ﺳﻨﮕﺪﺍﻥ ﻣﺮﻍ
ﭼﻐﯿﺪﻥ: ﺯﺍﯾﯿﺪﻥ ﺳﮓ
ﭼُﻤﭽﻪ: ﻣﻼﻗﻪ
ﭼﻐﻮﻧﻪ: ﺑﺸﮑﻦ ﻭ ﺑﺎﻻ
ﭼُﺘُﻠﯽ :ﺩﻭﺯﺍﻧﻮ ﻧﺸﺴﺘﻦ
ﭼﺎﻟﻪ ﭼﻮﻟﻪ : ﭼﺎﻟﻪ
ﭼَﻨﮕﻮﻟﻪ : ﻧﯿﺸﮕﻮﻥ
ﭼﻮﮐﻮﻟﻪ: ﭼﻮﺏ ﻧﺎﺯﮎ
ﭼِﻄَﺮﯼ = ﭼﻄﻮﺭﯼ،ﭼﮓﻭﻧﻪ
ﺟَﻞ = ﻓﻮﺭﯾﺖ، ﻋﺠﻠﻪ
ﺟُﻠّﺖ = ﺯﺭﻧﮓ، ﺭﻧﺪ
ﺟُﻞّ ﻭ ﺟﺎ = ﺭﺧﺘﺨﻮﺍﺏ
ﺟَﻤُﻮﻣﺒﺪﻥ = ﮐﻮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ
ﺟُﻮﻧَﻪ = ﺟﻮﺍﻥ ﮐﻮﭼﮏ
ﺟُﻮﻧﻪ ﻣﺮﮒ = ﺟﻮﺍﻥ ﻣﺮﮒ
ﺟُﻨِﻮَﺭ = ﺟﺎﻧﻮﺍﺭ
ﺟِﯿﮕﺮﺕ ﺑِﭙﻼﯾَﻪ= ﯾﮏ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ
ﺟﯿﮏ ﻭ ﺑﻮﮎ = ﻓﻮﺯﻭﻟﯽ
ﺟﯿﺖ ﮐﺮﺩﻥ = ﺧﻢ ﺷﺪﻥ، ﺩﻭﻻﻣﺎﻧﺪﻥ
ﭼﺎﺷﺖ = ﻧﺎﺷﺘﺎﯾﯽ، ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ
ﭼﺎﻟﻤّﻪ = ﺑﻬﻢ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺩﻝ
ﭼﺎﺋﯿﺪَﻥ = ﺳﺮﻣﺎﺧﻮﺭﺩﻥ
ﭼَﭙُﻮ = ﻏﺎﺭﺕ، ﯾﻐﻤﺎ
ﭼُﺘَّﻪ =ﺁﺑﻠﻪ
ﭼِﺦّ =ﺑﺮﺍﯼ ﺭﺍﻧﺪﻥ ﺳﮓ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﺭﻭﺩ
ﭼَﺮﺑﯿﺪَﻥ = ﭘﯿﺮﻭﺯ ﺷﺪﻥ
ﭼُﺮﺩَﻩ =ﺭﻧﮓ
ﭼَﺮَﻩ ﮐﺮﺩﻥ = ﭘﺸﻢ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪﺍﻥ ﺭﺍ ﭼﯿﺪﻥ ﻭ ﻗﯿﭽﯽ ﮐﺮﺩﻥ
ﭼَﺰُّﻧﺪَﻥ = ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻥ
ﭼِﺶ ﺗَﻨﮓ = ﺧﺴﯿﺲ ﻭ ﺗﻨﮓ ﻧﻈﺮ
ﭼﺶ ﺩﺭﯾﺪﻩ = ﺑﯽ ﺷﺮﻡ
ﭼﺶ ﭼﺶ ﮐﺮﺩﻥ = ﻧﮕﺮﺍﻥ ﮐﺴﯽ ﺑﻮﺩﻥ
ﭼﺶ ﺳﻔﯿﺪ = ﺑﻪ ﺁﺩﻣﻬﺎﯼ ﺧﯿﺮﻩ ﮔﻮﯾﻨﺪ
ﭼِﻐِﻠَﻪ = ﭼﺮﮎ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻇﺮﻑ ﯾﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﺭﺍ ﮔﻮﯾﻨﺪ
ﭼِﻐّﯿﺪَﻥ = ﺯﺍﺋﯿﺪﻥ ﺳﮓ , ﭼِﻔﺖ ﮐﺮﺩﻥ ﺩﺭ
ﭼِﻔﺘَﮏ= ﺑﺎ ﺩﻭ ﺩﺳﺖ ﻗﻼﺏ ﮐﺮﺩﻥ ﮐﻪ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺑﺎﻻ ﺑﺮﻭﺩ
ﭼِﮑﺎ= ﭼﺮﺍ
ﭼَﮑِﺶ= ﭼﺎﻧﻪ ﺯﺩﻥ ﺩﺭ ﺧﺮﯾﺪ ﻭ ﻓﺮﻭﺵ
ﭼُﮑُﻮﻟَﻪ = ﭼﻮﺏ ﺑﺎﺭﯾﮏ ﻭ ﮐﻮﭼﮏ
ﭼُﮑّﯿﺪَﻩ = ﻓﺮﻭﺭﻓﺘﻪ
ﭼِﻞّ = ﮐﻢ ﻋﻘﻞ , ﻋﺪﺩ ﭼﻬﻞ
ﭼِﻼﺱ ﺧُﻮﺭ = ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﮔﺴﺘﺮﺩﻥ ﺳﻔﺮﻩ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻏﺬﺍ ﻟﻘﻤﻪ ﺍﯼ ﺑﺨﻮﺭﺩ
ﭼﯿﻼﺳﯿﺪﻩ = ﭘﮋﻣﺮﺩﻩ
ﭼُﻠﻤَﻦ = ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺯﻭﺩ ﻓﺮﯾﺐ ﻣﯽ ﺧﻮﺭﺩ
ﭼِﻠِﻨﮕﻪ ﮐﺮﺩﻥ= ﮔﺮﯾﻪ ﮐﺮﺩﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩﺍﻥ
ﭼُﻤﭽﺎﺭَﻩ = ﻧﻮﻋﯽ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ
ﭼُﻤﭽَﻪ= ﻣﻼﻗﻪ
ﭼِﻨَﻪ = ﭼﺎﻧﻪ
ﭼﺸﻢ ﻛِﻮ: ﭼﺸﻢ ﺳﺒﺰ
ﭼَﻨّﯽ = ﭼﻘﺪﺭ
ﭼﺘّﯿﻠﯽ : ﯾﮏ ﺟﻮﺭ ﻧﺸﺴﺘﻦ
ﭼﻮﻟّﮑﯽ : ﭼﻮﺏ ﺑﺎﺭﯾﮏ، ﺑﻪ ﺗﻤﺴﺨﺮ ﺑﻪ ﺁﺩﻡ ﻻﻏﺮﺍﻧﺪﺍﻡ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ
ﭼِﻮﺗّﻠﯽ = ﺭﻭﯼ ﺩﻭ ﭘﺎ ﻧﺸﺴﺘﻦ
ﭼُﻮﻟُﻮﮎ = ﭼﺮﻭﮎ، ﭼﯿﻦ ﻭ ﺷﮑﻦ ﻭ ﺗﺎ
ﭼُﻮﻟَﻪ = ﺧﻤﯿﺪﻩ
ﺣُﻠَّﺮ ﻫَﺮﯾﺴَﻪ = ﻧﻮﻋﯽ ﺁﺵ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣُﻠَّﺮ ‏( ﺳﻨﮕﮓ ‏) ﻣﯽ ﭘﺰﻧﺪ
ﺣﻨﺠﻠﻪ ﺧﻮﻧﻪ: ﺍﺗﺎﻕ ﺷﺐ ﺍﻭﻝ ﻋﺮﻭﺳﯽ
ﺣُﻮﻟﯽ = ﺍﺳﺐ ﯾﮏ ﺳﺎﻟﻪ
ﺧﺎﻟﻪ ﺧُﻮﺍﺭﺯﺍﺋﯽ = ﮐﻨﺎﯾﻪ ﺍﺯ ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻧﻬﺎﺩﻥ
ﺧِﭙِﻞ = ﭼﺎﻕ ﻭ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻗﺪ
ﺧِﺘِﻞ = ﻏﻠﻐﻠﮏ
ﺧﺮﺳﻮﻗﻮﻝ: ﺗﺎﭘﺎﻟﻪ ﺧﺮ
ﺧﺮﻧﺎﺳﻪ : ﺧُﺮ ﻭ ﭘُﻒ
ﺧِﺮﺗﻼﻕ : ﺯﻳﺮ ﮔﻠﻮ
ﺧﻼ : ﺗﻮﺍﻟﺖ
ﺧُﺴﺒﻴﺪ : ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻥ
ﺧُﺴﻮﺭﻩ: ﭘﺪﺭ ﺯﻥ
ﺧﻮﻭﺍﺭ = ﺧﻮﺍﻫﺮ
ﺧﺎﻟﻪ ﺧﺎﻙ ﺍﻧﺪﺍﺭﺯ : ﺯﻥ ﻓﻀﻮﻝ
ﺧِﺮﺕ ﻭ ﭘِﺮﺕ = ﭼﯿﺰﻫﺎﯼ ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﮐﻢ ﺍﻫﻤﯿﺖ
ﺧِﺮﺧِﺮَﻩ , ﺧِﺮﺗﻼﻕ = ﮔﻠﻮ، ﻧﺎﯼ
ﺧَﺮّﻩ = ﮔﻞ , ﻟﺠﻦ
ﺧُﺴﺒِﯿﺪﻥ =ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻥ
ﺧَﻔﮕﯿﺮ = ﻏﺎﻓﻠﮕﯿﺮ ﮐﺮﺩﻥ
ﺧُﻨﺎﻕ = ﺩﺭﺩﯼ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﻠﻮ ﭘﺪﯾﺪ ﺁﯾﺪ ﻭ ﺁﺩﻣﯽ ﺭﺍ ﺧﻔﻪ ﮐﻨﺪ
ﺧُﻮﺍﺭ = ﺧﻮﺍﻫﺮ
ﺧﻮﻣﻪ = ﺧﺎﻣﻪ
ﺧِﻨﺰِﺭﭘِﻨﺰِﺭ = ﺧﺮﺩﻩ ﺭﯾﺰ
ﺩُﺏّ = ﺁﺩﻡ ﮐﻠّﻪ ﺷﻖ ﻭ ﺗﺮﺷﺮﻭ ﻭ ﻋﺒﻮﺱ
ﺩِﺑﺶ= ﮐﺎﻣﻞ، ﺁﻣﯿﺨﺘﻪ ﺍﺯ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﻭ ﺻﻔﺎﺕ
ﺩَﺩَﻩ = ﻣﺎﺩﺭ
ﺩﻳﺎﺭ: ﭘﯿﺪﺍ
ﺩﻳِﻪ : ﺩﻳﮕﺮ
ﺩُﺭُﻭ =ﺩﺭﻭﻍ
ﺩَﺭﻫَﻢ = ﺭﻧﺠﻮﺭ، ﭘﺮﯾﺸﺎﻥ
ﺩِﺭّﯾﺪﻥ = ﭘﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻥ
ﺩﻏﻠﯽ ﮐﺮﺩﻥ = ﺣﯿﻠﻪ ﮔﺮﯼ
ﺩِﻕّ ﮐﺮﺩﻥ = ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﯽ ﻭ ﺳﺨﺘﯽ ﻣﺮﺩﻥ
ﺩَﮐَﻞ ﮔﺴﻨﺪﻩ = ﻣﺮﺩ ﮔُﻨﺪﻩ
ﺩِﻟِﮏ ﺩﺍﺩﻥ = ﻫُﻞ ﺩﺍﺩﻥ
ﺩُﻥ : ﺩﺍﻧﻪ
ﺩَﮔَﻨَﮏ , ﺩُﻻﻕ = ﭼﻤﺎﻕ ﻭ ﭼﻮﺑﺪﺳﺘﯽ
ﺩِﻝ ﺑﻬﻮﻝ = ﻧﮕﺮﺍﻥ
ﺩﻟﻨﮕﺎﻥ = ﺁﻭﯾﺰﺍﻥ
ﺩُﻟُﻮﭼَّﻪ = ﻇﺮﻑ ﺁﺏ ﭘﺎﯼ ﺳﻤﺎﻭﺭ
ﺩِﻟُﻮﻭَﻩ =ﮐﻤﺪ ﮐﻮﭼﮏ ﺩﺍﺧﻞ ﺩﯾﻮﺍﺭ
ﺩَﻡِ ﻧَﻘﺪ = ﺣﺎﺿﺮ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ
ﺩُﻡ ﺟﯿﺖ ﮐُﻨَﮏ = ﭘﺮﻧﺪﻩ ﺍﯼ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﺍﺯ ﮔﻨﺠﺸﮏ ﺑﻪ ﺭﻧﮓ ﺳﯿﺎﻩ ﻭ ﺳﻔﯿﺪ
ﺩَﻣَﻪ ﺩَﻣِﻨّﺎ = ﺗﻼﺵ
ﺩﺍﺯ : ﺑﻮﻱ ﺍﺩﺭﺍﺭ
ﺩﺍﻏﺎﻟﻪ ﺧﺸﮑﯿﺪﻩ: ﮐﻨﺎﯾﻪ ﺍﺯ ﺍﺩﻡ ﻻﻏﺮ
ﺩﻡ ﻛُﻞ : ﭘﺮﻧﺪﻩ ﺍﯼ ﮐﻪ ﺩﻡ ﻧﺪﺍﺭﺩ
ﺩِﺭﻣﺪ=ﺩﺭﺍﻭﻣﺪ
ﺩﺭﻩ : ﺩﺍﺭﺩ
ﺩِﺭِﺯﮔﯿﺪﻥ = ﺗﮑﻮﻧﺪﻥ
ﺩﯾﻮﺍﺭ ﻛُﻠﻪ : ﺩﯾﻮﺍﺭ ﺧﺮﺍﺏ ﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺭﯾﺨﺘﻦ
ﺩﻝ ﻏَﺸﻪ : ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ
ﺩﻳﻼﻍ : ﻻﻏﺮ ﺩﺭﺍﺯ
ﺩَﺭﺧُﻨﻪ ﭘﺎ :ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ
ﺩُﻥ: ﺩﻫﺎﻥ
ﺩِﻧﺎ = ﺳﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ
ﺭَﻓَﻪ = ﻃﺎﻗﭽﻪ , ﻗﻔﺴﻪ
ﺭﺝ =ﺭﺩﯾﻒ
ﺭَﮒ ﻭ ﺭﯾﺸﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ = ﭘﺎﯾﻪ ﻭ ﺍﺳﺎﺱ ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩﻥ
ﺭَﻣﻮّﻧﺪَﻥ = ﺭﻣﺎﻧﺪﻥ، ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻥ
ﺭﺍﻍ = ﺟﻨﺲ ﺧﺸﮏ ﭼﯿﺰﯼ
ﺭﺍﻕ ﻣُﻨﺪﻩ : ﺫﻭﻝ ﺯﺩﻩ
ﺭﻭ ﺭﻭﺍَﻙ : ﻛﺎﻟﺴﻜﻪ ﺑﭽﻪ
ﺭﻭﺷﻨﺎ: ﺭﻭﺷﻦ
ﺭﯾﺰ ﻗﺎﻟﻪ : ﭼﯿﺰ ﮐﻮﭼﮏ
ﺯﺍﻕ ﻭ ﺯﻭﻕ = ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﮐﻮﭼﮏ ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ
ﺯِﭘِﺮﺗﯽ= ﺑﯽ ﺍﺭﺯﺵ
ﺯﻏﺰﺍﺭ = ﺑﺎﺗﻼﻕ
ﺯِﻙ ﻭ ﺯﺍ : ﺯﺍﻳﻴﺪﻥ
ﺯﺍﺑﻪ ﺭﺍﻩ : ﺳﺮﮔﺮﺩﺍﻥ
ﺯﯾﻤﯿﻦ = ﺯﻣﯿﻦ
ﺯﻧﺞ = ﭼﺎﻧﻪ
ﺯﭘﻪ: ﺷﮑﻢ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﯿﺎﻥ ﺗﻨﻔﺮ ﻭ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍ
ﺯُﻕ = ﺳﻮﺯﺵ , ﺩﺭﺩ
ﺯُﻫَﻞ = ﻧﺎﻗﻼ
ﺯﻣﻤﺴّﻪ : ﺯﺑﺎﻥ ﺑﺴﺘﻪ
ﺳﺎﻗﺎﻟَﻪ = ﺳﻔﺎﻝ
ﺳَﺒَﺖ = ﺳﺒﺪ
ﺳِﻮﺯ = ﺳﺒﺰ
ﺳُﺪَّﻩ = ﺳﯿﻨﻪ ﭘﻬﻠﻮ
ﺳُﺮّ = ﻟﯿﺰ ﻭ ﻟﻐﺰﺵ
ﺳُﻘُﻠﻤﻪ : ﺳﻨﮓ
ﺳُﻘُﻠﻤﻪ ﺯﺩﻥ: ﺑﻪ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﮐﺴﯽ ﺿﺮﺑﻪ ﺯﺩﻥ
ﺳﯿﻞ/ ﺳﻮﻝ:ﻧﺎﻭﺩﺍﻥ
ﺳﺎﻗﺎﻟﻪ : ﺳﻔﺎﻝ . ﻇﺮﻑ ﺳﻔﺎﻟﯿﻦ ﺷﮑﺴﺘﻪ
ﺳﻮﻗﻮﻟﻤﻪ : ﺑﺎ ﻣﺸﺖ ﺁﺭﺍﻡ ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﺯﺩﻥ
ﺳﻮﻻﺥ ﺳﻮﻣﻪ : ﮔﻮﺷﻪ ﻛﻨﺎﺭ
ﺳﻮﺑﺎ: ﻓﺮﺩﺍ
ﺳَﺮﺧُﻮّﺭ= ﻧﺎﺳﺰﺍ ﻭ ﺩﺷﻨﺎﻡ
ﺳَﺮِﻗُﻞّ = ﺳﺮﺣﺎﻝ، ﺷﺎﺩﺍﺏ
ﺳَﺮِﮐَﻞّ = ﺳﺮﺑﺮﻫﻨﻪ
ﺳِﺮِﻧﺠَّﻪ = ﺳﻨﺠﺪ
ﺳِﺰ = ﻗﺮﻩ ﻗﻮﺭﺕ
ﺳِﺰِﺭﮔﻪ = ﻟﺮﺯﺵ ﻭ ﺗﮑﺎﻥ ﺑﺪﻥ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﺳﺮﻣﺎ
ﺳَﻎ = ﻗﺴﻤﺖ ﺩﺭﻭﻧﯽ ﺩﻫﺎﻥ، ﺑﺎﻻﯼ ﻓﮏ ﺑﺎﻻ
ﺳﻔﯿﺪ ﺍُﻭ = ﺳﻔﯿﺪﺁﺏ ﺣﻤﺎﻡ
ﺳُﮏ = ﭼﻮﺏ ﻧﻮﮎ ﺗﯿﺰ ﺑﺮﺍﯼ ﺭﺍﻧﺪﻥ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﯾﺎﻥ
ﺳُﻘُﻠﻤَﻪ =ﻣﺸﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺷﺴﺖ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺩﻭﻡ ﻭ ﺳﻮﻡ ﺑﺎﺷﺪ
ﺳِﻼّﺭ = ﻧﻔﺮ ﺍﻭﻝ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﯾﻬﺎﯼ ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ
ﺳَﻠَﻢ = ﭘﯿﺶ ﻓﺮﻭﺵ ﻭ ﺧﺮﯾﺪ ﻏﻠّﻪ
ﺳُﻨﺒﺎﺗَﻪ , ﺳﻤّﺎﺩَﻩ = ﺳﻨﺒﺎﺩﻩ
ﺳُﻮﻝ = ﻧﺎﻭﺩﺍﻥ
ﺳِﻪ ﮔﺮﻣَﻪ = ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺍﺯ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﯽ، ﺍﺑﺮﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﻫﻢ ﮐﺸﯿﺪﻥ
ﺳﯿﻨﻪ ﮐﺶ = ﺳﯿﻨﻪ ﮐﻮﻩ، ﺩﺍﻣﻨﻪ
ﺳﯿﻞ ﮐﻦ : ﺗﻤﺎﺷﺎ ﮐﻦ
ﺳَﻬﻠَﻪ ﮐﻔﺘﺮ = ﺧﺎﻧﻪ ﮐﺒﻮﺗﺮ
ﺷِﺮّ =ﻋﺠﻠﻪ ﮐﺮﺩﻥ
ﺷُﺮﺕ ﺷﺪﻥ = ﮔﻢ ﺷﺪﻥ , ﺩﺳﺘﭙﺎﭼﻪ
ﺷُﮑﻮﻡ: ﻓﺎﻝ ﻧﯿﮏ
ﺷُﻼﻝ : ﺑﺎﺭﯾﮑﻪ .
ﺷﻮﻭﺍ = ﺷﺐ
ﺷﯿﺖ: ﺍﻓﻠﯿﺞ , ﺑﯿﻤﺎﺭﯼ
ﺷﯿﻠﻮﻥ = ﻭﻟﯿﻤﻪ
ﺷِﻠِﻨﮓ: ﻗﺪﻡ ﺑﻠﻨﺪ٬ﺳﺎﻕ ﭘﺎ ﺍﺯ ﺭﺍﻥ ﺗﺎ ﺍﻧﮕﺸﺘﺎﻥ
ﺷَﻨﺪ: ﻧﺮﻡ ﺷﺪﻩ٬ﺧﺎﮐﻬﺎﯼ ﭘﻮﺵ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺮ ﺁﻣﺪﻩ
ﺷَﻠَﻢ ﺷُﻮﺭﺑﺎ = ﺩﺭﻫﻢ ﻭ ﺑﺮﻫﻢ
ﺷِﻨُﻔﺖ = ﺷﻨﯿﺪ
ﺷﻨﮕﻮﻝ = ﺑﺎ ﻧﺸﺎﻁ
ﺷِﻨُﻮ = ﺷﻨﺎ ﮐﺮﺩﻥ
ﺷﻮﭘَﺮَﻩ = ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ
ﺷُﻮﺧُﻮﺍﺭ = ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺍﻫﺮ
ﺷﻮﺑِﺮﺍﺭ = ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺷﻮﻫﺮ
ﺷﻮﺩَﺭ = ﺷﺒﺪﺭ
ﺷُﻮَﺭ =ﺷﻮﻫﺮ
ﺷﻮﺷَﻪ = ﺷﯿﺸﻪ
ﺷﻮﻻ = ﻟﻮﻻﯼ ﺩﺭ
ﺷﯿﺘﯿﻞ = ﻏﺬﺍﯼ ﮐﻢ ﻧﻤﮏ
ﻋﺎﺭﻭﺳﯽ= ﻋﺮﻭﺳﯽ
ﻗُﺰﻣﯿﺖ: ﻗﺮﺍﺿﻪ .
ﻏﻤﻪ : ﺟﻮﺍﺏ ﺳﻼﻡ ﮐﺎﺳﺒﺎﻥ ﺍﺭﺍﮎ
ﻏَﺰﻏُﻮﻥ = ﺩﯾﮓ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﺴﯽ
ﻏِﺸﻐِﺮِﻕ = ﺩﺍﺩ ﻭ ﻓﺮﯾﺎﺩ
ﻓَﺖ = ﺯﯾﺎﺩ
ﻓِﺴﻘِﻠﯽ = ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﺭﯾﺰﻩ ﺍﻧﺪﺍﻡ
ﻓِﺮﺯ : ﭼﺎﺑﻚ
ﻓﺮﮐﯽ = ﻓﮑﺮﯼ، ﺧﯿﺎﻻﺗﯽ
ﻓِﻖ ﻭ ﻓِﻖ ﮐﺮﺩﻥ = ﻫﻖ ﻭ ﻫﻖ ﻭ ﮔﺮﯾﻪ ﮐﺮﺩﻥ
ﻓِﻘِﻨَّﻪ = ﺻﺪﺍﯼ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﮔﺮﯾﻪ ﺳﺮﺩﻫﺪ
ﻓﯿﺲ = ﺍﻓﺎﺩﻩ , ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﻟﯿﺪﻥ
ﻗُﭙّﯽ ﺁﻣﺪﻥ = ﭘُﺰ ﺩﺍﺩﻥ ﻭ ﻻﻑ ﺯﺩﻥ
ﻗِﺮ ﻭ ﺗﻮ:ﻗﺮ ﺧﻮﺭﺩﻥ – ﺩﻭﺭ ﺯﺩﻥ – ﮔﺮﺩﻳﺪﻧﻘﺎﻕ: ﻧﻔﺮ ﺁﺧﺮ
ﻗِﻼﻕ :ﮐﻼﻍ
ﻗَﻠَﻦ ﻗﻮﺷﻮﻥ: ﮐﺴﯽ ﺭﺍ ﺭﻭﯼ ﮐﻮﻝ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ
ﻗﺎﺩﻩ = ﻗﺎﻋﺪﻩ
ﻗِﺰ ﻗُﻦ ﺑﻪ ﺳﺮ : ﺍﺻﻄﻼﺣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺮﺳﺎﻧﺪﻥ ﺑﭽﻪ
ﻗﻮ ﺩﯼ : ﭘﺮﺗﺎﺏ ﮐﻦ
ﻗﺎﻝ ﺗﺎﻕ: ﺣﻴﻠﻪ ﮔﺮ
ﻗﻴﻠﻲ ﻭﻳﻠﻲ: ﺗﺎﺭﺩﻳﺪﻥ
ﻟﻮﭺ : ﻟﺐ
ﻟﺒﺮﻭ= ﺑﺮﻋﮑﺲ
ﻟَﻘﻪ : ﻟﮕﺪ
ﻟﭽﻮ : ﻟﺐ ﮐﻠﻔﺖ
ﻟﻴﭽﺎﺭ : ﻣﺘﻠَﻚ , ﻣﺴﺨﺮﻩ ﮐﺮﺩﻥ
ﻣﺎﺧﺎ : ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﺪ
ﻣـُﻨﺎ : ﻣﻦ ﺭﺍ
ﻣﺎﻩ ﻗﻮﺱ : ﻣﺎﻩ ﺩﻱ
ﻣﺪﺍﺯﻣﺎ : ﺟﻦ ﻭ ﻏﻮﻝ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﺍﯼ
ﻣَﺠﻤﻪ : ﻇﺮﻑ ﻣﺴﻲ
ﻣﻨﻘﻮ : ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﯿﻨﯽ ﭘﺮ ﺣﺮﻑ ﺑﺰﻧﺪ
ﻣَﻠﻮﭺ : ﮔﻨﺠﺸﮏ
ﻣﺎﻕ: ﺣﻴﺮﺕ ﺯﺩﻩ
ﻣُﮑﻤُﮑﻪ : ﭘﺴﺘﺎﻧﮏ ﺑﭽﻪ
ﻣﯿﺎﻟّﻪ = ﻣﯽﮔﺬﺍﺭﺩ
ﻣﯿﺎﻟّﻢ = ﻣﯽﮔﺬﺍﺭﻡ
ﻣﯿﻤﻨﻪ : ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ، ﺷﺒﯿﻪ ﺍﺳﺖ
ﮐﭙّﻮ : ﻣﯿﻤﻮﻥ، ﺑﻪ ﺁﺩﻡ ﺯﺷﺘﺮﻭ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ
ﮐـَﺮّﺗﻨﻪ : ﻋﻨﮑﺒﻮﺗﻬﺎﯼ ﭘﺎﺑﻠﻨﺪ ﺧﺎﻧﮕﯽ
ﮐِﭗ : ﭘﻮﺷﯿﺪﻩ
ﮐَﺸﻤﺎﻟﻪ: ﻇﺮﻑ ﺳﺎﯾﯿﺪﻥ ﮐﺸﮏ
ﮐﻼ ﺗِﻐِﻨﻪ: ﺟﻮﺟﻪ ﺗﯿﻐﯽ
ﮐﺪﺧﺪﺍﯾﯽ = ﺧﻮﺍﺳﺘﮕﺎﺭﯼ
ﮐﻮﻥﻣِﻠﮏ = ﺁﺭﻧﺞ
ﮐﭙﻪ ﮐﺮﺩﻥ : ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻥ
ﮐُﻞ ﮐﻮﺭﺳﯽ : ﻫﺮ ﻃﺮﻑ ﺍﺯﻛﺮﺳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺩﻭﺭ ﺍﻥ ﻣﻴﻨﺸﻴﻨﻨﺪ
ﻛِﻼﺷُﻨﺪﻥ : ﺧﺎﺭﺍﻧﺪﻥ
ﮐُﻞ ﺑﺎﻻ: ﺑﺎﻻﯼ ﻣﺠﻠﺲ
ﮔُﻨﺪﻟﻪ: ﭼﺎﻕ ﻭ ﺗﭙﻞ
ﮔﻮﮔِﻠﻪ: ﭼﻬﺎﺭ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﮐﻮﺩﮎ
ﮔﻮ ﺩُﻧﻲ : ﻃﻮﻳﻠﻪ
ﮔِﺮﺩِﻟﻪ : ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﭼﺎﻕ ﮔﻮﯾﻨﺪ
ﮔﺮﺩﺍﻟﻪ : ﺩﺍﻳﺮﻩ ﻣﺎﻧﻨﺪ
ﻭﺧﺴﺎﺩ : ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ
ﻭﺍﺭّﺳﺘﯽ = ﺭﺳﯿﺪﯼ
ﻭﻟﻨﮓ ﻭ ﻭﺍ: ﺑﺎﺯﻭ ﺑﺎﺯﺗﺮ
ﻭﺭﺗﻴﺰ : ﺟُﻔﺘﮏ،ﻟﮕﺪ
ﻭﺭﺟﯽ ﻭﺭﺟﯽ : ﺷﯿﻄﻨﺖ ﮐﻮﺩﮐﺎﻧﻪ ‏( ﺑﺎﻻ ﻭ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﭘﺮﯾﺪﻥ ‏)
ﻭﺕ ﻭﺕ ﮐﺮﺩﻥ: ﺣﺮﻑ ﻣﻔﺖ ﻭ ﯾﺎﻭﻩ
ﻭﺧﯽ، ﻭﺥ : ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ ! ﺑﺮﺧﯿﺰ !
ﻭﺭﮔﯿﺮ : ﺑﺮﺩﺍﺭ !
ﻧَﺮﺩُﻧﮓ: ﻧﺮﺩﺑﺎﻥ
ﻧﺴﺎﺭ : ﺳﺎﻳﻪ
ﻧﺸﺘﻪ : ﻧﺸﺴﺘﻪ
ﻧﻤﺪﻧﻢ : ﻧﻤﯽﺩﺍﻧﻢ
ﻧَﮑﺮُّﻥ = ﺳﺎﯾﯿﺪﻩ ﻧﮑﻦ
ﻧﻤﯿﻠﻪ : ﻧﻤﯿﮕﺬﺍﺭﺩ
ﻧﯿﻤﺪﺍﺭ= ﮐﻬﻨﻪ
ﻧﻤﯿﻨﯽ =ﻧﻤﯿﺒﯿﻨﯽ
ﻧﻮﺯﻩ : ﮔﺮﯾﻪ
ﭘﺎﻝ : ﺑﺎﻝ
ﯾَﮑﮕﯿﺮ / ﯾﮕّﯿﺮ =ﺟﻤﻌﻮ ﺟﻮﺭ ﮐﺮﺩﻥ
ﯾﻪ ﺯﻗﻠﻪ : ﯾﻪ ﺭﯾﺰﻩ
ﻳﻮﺭﺕ ; ﻳﻮﺭﺗﺖ ﺻﺎﻑ : ﺗﻤﺎﻡ – ﻫﻤﻪ ﺍﺯﺑﻴﻦ ﺭﻓﺘﻦ
ﻫﻮﭼّﯽ : ﻫﯿﭻ
ﻫﺎﺵ ﺩﻩ = ﺑﻬﺶ ﺑﺪﻩ
ﻫَﻠﮏ = ﻫﻠﻮ
ﻫَﻨﯽ : ﻫﻨﻮﺯ
ﻫﻮﺷﺘﮏ : ﺳﻮﺕ ﺯﺩﻥ
ﻫِﻦ ﻭ ﻫﻦ : ﻧﻔﺲ ﺯﺩﻥ
ﻫﻮﻡ : ﺑﻠﻪ
ﻫﻮﭼﻲ : ﺷﻠﻮﻍ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﻴﺨﻮﺩﻱ
ﻫِﻨﻮﺷﻪ : ﻧﻔﺲ ﺯﺩﻥ ﺗﻨﺪ ﺗﻨﺪ
ﻫَﺸﺘﻦ : ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ
ﻫﻮ ﭼُﻮ : ﺷﺎﯾﻌﻪ ﮐﺮﺩﻥ

منبع: درگاه اینترنتی استان مرکزی

آشنایی با جغرافیا و زبان لرهای استان مرکزی و اراک - درگاه اینترنتی استان مرکزی (markaziportal.ir)