محسن خواجه گیری /لور

از جنوبی ترین تا شمالی ترین نقطه سرزمین لر چنان اشتراکاتی وجود دارد که هر اهل دقتی که وارد این خاک شود متوجه یکی بودن مردم این سرزمین می شود

رقص چوب بازی و دواره ( چمه ، دستمال بازی) استان بوشهر ، ملوانی که بر ارشه لنج میدگونی( یایار ) می خواند و در وسط دریا از چویل کوه دنا می گوید و یا آنکه در نخلستان های دشتستان از کوه دنا می خواهد تا خم شود و بر بالای آن بنشیند و سیر عالم کند و همچنین آن بختیاری که در پای زردکوه اشعار فایر دشتستانی را با آواز حزین دشتی سر می دهد همه اشتراکات قوم بزرگ لر هستند. علاوه بر اشتراکات فرهنگی از دیدگاه طایفه ای و ایلی نیز این قوم دارای اشتراکات هستند در سرزمین لر طوایفی وجود دارد که منشاء نژادی غیر لر دارند ولی طی قرن ها هویت لری پیدا کرده اند و اکنون همه مشخصه های لر را دارند مانند سادات که جایگاه ویژه در میان لر دارند و بسیار مورد احترام هستند. بلوک دشتی که امروز در تقسیمات کشوری شامل شهرستان های دشتی ، دیر و جم می باشد مردم دشتی با از هر نژاد و خواستگاهی باشند دارای زبان و پوشش لری هستند ( زکریا رستگار 120) زنان دشتی هم اکنون نیز در مراسمات لباس لری می پوشند علی فخرایی معروف به علی سمیل کدخدای گله زنی که با پهلوی اول و دوم مبارزه نمود و جنگ سال 1312 وی با ارتش رضاخانی مشهور است هرگز حاضر به انداختن شال و قبا و کلاه نمدیش ( لباس لری ) نشد(رستگار158) ارتباط ایلی این بلوک با دیگر ایلات و بلوکات لر دو طرفه بوده است یعنی آنکه هم از باقی طوایف لر به دشتی مهاجرت کرده اند و هم طوایفی از دشتی ساکن باقی ایلات و بلوکات لر شده اند گویش دشتی گویشی خاص این بلوک ، دارای لهجه های مختلفی است و یکی از گویش های زبان لری می باشد( رستگار 115) طوایف بسیاری از دشتی ساکن دیگر مناطق لر هستند طایفه حاجیانی که خوانین دشتی از این طایفه هستند و دارای چند انشعاب می باشد ( فسایی ج 2 ص1335) روسا تیره ای از طایفه حاجیانی هستند، کدخدای اکثر دهات دشتی از این طایفه هستند (لوریمر 250) طایفه ریس در بیراحمد از بلوک دشتی به کوهگیلویه و بیراحمد مهاجرت کرده اند (صفی نژاد 120) ملا قباد نیک اقبال کدخدای سی سخت و مرد نامی بویراحمد از این طایفه است همچنین طایفه رئیس در بختیاری از روسای دشتی هستند تیره دشتی ایل رستم ممسنی نیز مهاجران بلوک دشتی هستند(حبیبی فهلیانی 150) چند تیره و خاندان از طایفه حاجیانی در حیات داوود و لیراوی ساکن می باشند طایفه خنسیر یکی از طوایف دشتی هستند( لوریمر 255) این طایفه از لیراوی کوه می باشند و با طایفه خدرو تنگستان وخدری لیراوی دشت و خدری و خدر سرخ بختیاری عموزاده می باشند( تنگستانی 60) طایفه جاگرو دیگر طایفه دشتی هستند ، سناتور علی دشتی از این طایفه است این طایفه نیز اصالت لیراوی دارند و با طایفه خواجه گیری عموزاده می باشند قایدان یا کایدان طایفه ای دیگری از بلوک دشتی می باشند( لوریمر 250)این طایفه نیز از بختیاری به این حدود مهاجرت کرده اند خواجه طایفه دشتی است که با خواجه های بهبهان و قلعه گلاب یکی می باشند(لوریمر 250) ادامه این ارتباط ایلی و طایفه ای قوم برزگ لر را در قسمت بعد عرض می رسانیم.

منابع :
فارسنامه ناصری ج 2 از حاج میرزا حسن حسینی فسائی ، تصحیح و تحشیه از دکتر منصور رستگار فسائی ، مؤسسه انتشارات امیرکبیر سال 1392 راهنمایی خلیج فارس، تاریخ و جغرافیای استان بوشهر ، ج.ج.لوریمر ترجمه سید محمد حسن نبوی ، انتشارات نوید شیراز 1379 دشتی ( تاریخ ، سرزمین ، فرهنگ) زکریا رستگار ، انتشارات آبتین نگار1392 از سرزمین بختیاری تا تنگستان و دشتستان ، کوروش تنگستانی ممسنی در گذر گاه تاریخ دکتر حبیبی فهلیانی عشایر مرکزی ایران ، دکتر جواد صفی نژاد ، انتشارات امیر کبیر تحقیقات و مشاهدات عینی نگارنده